Niemal 2000 chorych dzieci mieszka w instytucjach – DPS-ach, zakładach opieki leczniczej czy hospicjach. Cierpią zatem nie tylko przez swoją chorobę, ale także z powodu samotności.
Nawet najlepsza placówka nie jest w stanie zapewnić indywidualnej opieki. Dzieckiem zajmuje się wielu dorosłych, ale żaden z nich nie jest tym jedynym. Nie ma zatem możliwości zbudowania prawdziwych, rodzinnych więzi. Specjalistyczna zawodowa rodzina zastępcza stanowi szansę na dom i miłość. Chore dzieci potrzebują tego tak samo jak zdrowe, a może nawet bardziej.
Problemem jest kryzys rodzicielstwa zastępczego w Polsce. Jego przyczyny to m.in.:
Niskie wynagrodzenia, niekonkurencyjne do rynkowych – a żeby prowadzić specjalistyczną zawodową rodzinę zastępczą dla chorego dziecka, trzeba zrezygnować z pracy.
Rodziny opiekujące się chorymi dziećmi otrzymują zbyt mało specjalistycznej pomocy – mają np. problemy z dostępnością fizjoterapii czy psychoterapii.
Niekorzystne skojarzenia – najczęstsze doniesienia medialne dotyczą nadużyć i przemocy dokonywanej w rodzinach zastępczych. A rodzinom zdarza się słyszeć: Robicie to dla pieniędzy.
Niska świadomość społeczna tego, czym faktycznie jest sprawowanie pieczy zastępczej. Często jest ona mylona z adopcją i potencjalni kandydaci mają np. przekonanie, że nie mogą zostać rodzicem zastępczym, bo nie pozostają w związku małżeńskim, nie mają własnego mieszkania czy są w wieku pow. 40 lat. A to MITY!
Każdego dnia wspieramy dzieci z trudnym startem w życie i rodziny, które chcą je przyjąć – także wtedy, gdy pojawiają się choroba, strach i bezradność. Z rodzinami połączyliśmy już 40 chorych dzieci, choć nikt inny nie widział na to szans.
Wesprzyj zbiórkę i program „Leczymy Dzieci Rodziną”, by każde dziecko mogło chorować w ramionach mamy, a nie w instytucji!
Podarowaliście już 38159 zł z 50000 zł
415 osób wsparło tę zbiórkę
Wesprzyj zbiórkę i pomóż nam znaleźć dom, który leczy!
Fundacja Gajusz ma niemal 30-letnie doświadczenie w szukaniu (i znajdowaniu!) rodzin dla chorych dzieci. Dokonaliśmy już ponad 40 takich cudów! Chociaż… to wcale nie cud, ale wynik pracy wielu specjalistów: prawników, pracowników socjalnych, psychologów, koordynatorów.
Szukamy rodzin dla maluchów pozostawianych w szpitalach woj. łódzkiego czy Gajuszowym hospicjum stacjonarnym. Od 2016 r. także dla Tulisiów, czyli małych podopiecznych naszego ośrodka preadopcyjnego. Co trzeci jest chory, ma wady genetyczne, chorobę neurodegeneracyjną lub inną. Dla aż 20% niemowląt, które u nas mieszkały, nie znaleziono rodzin adopcyjnych. Ich jedyną szansą na dom była rodzina zastępcza.
Gdy trzeba, poruszamy niebo i ziemię, aby znaleźć dom-na-zawsze. Jesteśmy dumni, że żadne z ponad 200 niemowląt z Tuli Luli nie trafiło do placówki opiekuńczej.
A gdy dziecko zamieszka już z rodziną, wciąż jesteśmy dla nich. Mogą korzystać ze wsparcia specjalistów naszego Centrum Terapii Cukinia, hospicyjnych czy ośrodka preadopcyjnego Tuli Luli. Mogą zadzwonić w dowolnej sprawie, z każdym pytaniem. A to bardzo ważne – by pomagać także zwyczajnie, po ludzku.
Piecza zastępcza w liczbach
Zdecydowanie za dużo chorych dzieci mieszka w placówkach (poza systemem pieczy zastępczej). Nikt nie szuka dla nich domu, bo zniknęły z rejestrów.
W domach pomocy społecznej mieszka 916 dzieci (w tym 258 poniżej 10 r.ż.);
W zakładach leczniczych: 521;
W hospicjach stacjonarnych: około 100.
Ich szanse na rodzinę są właściwie żadne. Bo tragiczne są również dane dotyczące dzieci bez obciążeń zdrowotnych:
1 na 102 polskich dzieci nie wychowuje się ze swoimi rodzicami biologicznymi.
Aż 1 na 300 urodzonych w 2024 r. dzieci nie wróciło ze szpitala do domu, zostały opuszczone.
Tak źle jeszcze nie było. Zbieramy dane od 2007 roku. Bywały lata lepsze i gorsze, ale to, co zadziało się w 2024 r. po prostu poraża. Liczba narodzonych dzieci spadła rok do roku o 20 000, a opuszczeń noworodków było 859. To o 17% więcej niż w roku poprzednim, proporcjonalnie do ogólnej liczby narodzin najgorszy wynik od lat.
Nasi podopieczni
Julka
Julka przyszła na świat z wieloma wadami. Z jedną komorą serca i z zespołem FAS, który powstaje, gdy mama pije alkohol w czasie ciąży. Po pobycie w szpitalu trafiła do Pałacu, naszego hospicjum stacjonarnego, gdzie otrzymała mnóstwo ciepła i miłości. Szczególnie dobrze dziewczynka reagowała na Ewę, wolontariuszkę. W jej czułych ramionach malutka zaczęła się uśmiechać i uspokajać. Po pewnym czasie Ewa zdecydowała się zostać mamą zastępczą dla Julki.
Julka
Przyszła na świat z połową serduszka. A całe swoje serce oddała jej nasza była wolontariuszka, dziś mama zastępcza, Ewa.
Dominik
Dominik urodził się z Zespołem Downa. Po kilku tygodniach ze szpitala przyjechał do Tuli Luli. Z ustawy wynika, że może być z nami tylko do skończenia roku. Znalezienie rodziców adopcyjnych dla chorego niemowlęcia graniczny z cudem. Gdy nie ma rodziny, maluch jest umieszczany w domu dziecka albo domu pomocy społecznej. Tej świadomości nie mogła znieść Agnieszka, która u nas pracowała. Zdecydowała się zostać mamą zastępczą, taką na zawsze. Mówi, że nie odczuwa na co dzień niepełnosprawności Dominika, a on daje jej mnóstwo powodów do radości i dumy.
Dominik
Bo choroba nie jest definicją dziecka, a miłość to najlepsze lekarstwo. Podaje je codziennie Dominikowi Agnieszka, nasza była pracownica.
Julia zwana Walentynką
Walentynka została przywieziona do naszego hospicjum jako umierający noworodek. Miała problemy z ciśnieniem wewnątrzczaszkowym. W opinii lekarzy czekała ją szybka śmierć. Mimo to w Pałacu coraz częściej było słychać jej serdeczny śmiech. Uregulowanie sytuacji prawnej zajęło niemal 4 lata. Decyzja sądu dała możliwości szukania dla niej rodziny-na-zawsze. Skradła serce Pani Renacie i Panu Januszowi, którzy już prowadzili rodzinę zastępczą. W ich domu dziewczynka rozwijała się w oczach, a śmiechem zarażała rodziców każdego dnia. Zmarła otoczona miłością.
Julia zwana Walentynką
Spędziła cztery lata w domu, w czułych ramionach rodziców zastępczych. Odeszła otoczona miłością.
Materiały dodatkowe
Rodzicielstwo zastępcze w pytaniach i odpowiedziach:
Czym jest rodzina zastępcza?
Jest to forma czasowej pomocy dziecku, które z różnych przyczyn nie może wychowywać się w biologicznej rodzinie. Dziecko trafia do pieczy zastępczej najczęściej wtedy, gdy jego bezpieczeństwo lub rozwój są zagrożone, a rodzice biologiczni potrzebują czasu i wsparcia, aby uporządkować swoją sytuację życiową.
Rodzina zastępcza zapewnia dziecku codzienne życie w domu: opiekę, poczucie bezpieczeństwa, relacje i wsparcie w rozwoju. Celem pieczy zastępczej jest przede wszystkim powrót dziecka do rodziny biologicznej, jeśli tylko stanie się to możliwe i bezpieczne dla dziecka.
Jednakże bywa, że sytuacja prawna dziecka jest uregulowana (rodzice zostali pozbawieni praw albo wyrazili zgodę na przysposobienie anonimowe), jednak dziecko jest ciężko chore i nie ma szans na adopcję. Wówczas rodzina zastępcza staje się rodziną-na-zawsze.
Jak zostać rodziną zastępczą?
Pierwszym krokiem jest kontakt z organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej właściwym dla naszego miejsca zamieszkania. W Łodzi (czyli w mieście, w którym działa Fundacja Gajusz) funkcję tę pełni Centrum Administracyjne Pieczy Zastępczej.
Następnie należy złożyć do właściwego organizatora pieczy zastępczej wniosek o udział w szkoleniu dla kandydatów na rodzinę zastępczą.
Kolejnym etapem jest zebranie wymaganych dokumentów, m.in.:
aktu małżeństwa (jeśli dotyczy), bo pozostawanie w związku małżeńskim nie jest warunkiem koniecznym do zostania rodziną zastępczą.
zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia,
zaświadczenia o niekaralności,
dokumentów potwierdzających dochody i sytuację mieszkaniową.
Po zgromadzeniu dokumentów pracownik organizatora pieczy zastępczej przeprowadza wywiad oraz wizytę w domu kandydatów. Podczas spotkania sprawdza warunki mieszkaniowe i rozmawia z kandydatami o ich motywacji oraz możliwościach przyjęcia dziecka.
Następnie odbywa się spotkanie z psychologiem, który ocenia predyspozycje i motywację kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej.
W przypadku uzyskania pozytywnej opinii kandydaci kierowani są na bezpłatne, trzymiesięczne szkolenie. Po jego ukończeniu otrzymują zaświadczenie kwalifikacyjne potwierdzające gotowość do przyjęcia dziecka. W dokumencie określa się m.in. liczbę oraz wiek dzieci, które dana rodzina może przyjąć.
Jakie warunki należy spełnić, by zostać rodziną zastępczą?
Kandydat na rodzinę zastępczą powinien m.in.:
dawać rękojmię należytego sprawowania opieki nad dzieckiem,
mieć pełną zdolność do czynności prawnych,
nie być pozbawionym władzy rodzicielskiej ani nie mieć jej ograniczonej lub zawieszonej wobec biologicznych dzieci,
wypełniać obowiązek alimentacyjny (jeśli taki istnieje),
nie być skazanym za przestępstwo umyślne,
nie figurować w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym,
posiadać odpowiedni stan zdrowia,
mieć stabilną sytuację życiową i mieszkaniową umożliwiającą opiekę nad dzieckiem,
posiadać stałe źródło utrzymania (nie dotyczy rodzin zawodowych).
Ważne są również predyspozycje psychiczne, gotowość do współpracy z instytucjami oraz otwartość na potrzeby dziecka, które często ma za sobą trudne doświadczenia.przyjąć.
Jakie są rodzaje pieczy zastępczej?
W Polsce funkcjonują dwie główne formy pieczy zastępczej:
1. Rodzinna piecza zastępcza: a) rodziny zastępcze spokrewnione b) rodziny zastępcze niezawodowe c) rodziny zastępcze zawodowe d) rodzinne domy dziecka
2. Instytucjonalna piecza zastępcza: a) placówki opiekuńczo-wychowawcze b) regionalne placówki opiekuńczo-terapeutycznej c) interwencyjne ośrodki preadopcyjne.
Priorytetem systemu jest umieszczanie dzieci w rodzinnych formach opieki, ponieważ domowe środowisko najlepiej wspiera rozwój dziecka.
Jak zostać rodziną zastępczą dla chorego dziecka?
Dzieci z niepełnosprawnościami lub poważnymi problemami zdrowotnymi często trafiają do rodzin zastępczych zawodowych specjalistycznych. Kandydaci przechodzą taką samą procedurę kwalifikacyjną jak inni kandydaci na rodziny zastępcze, ale dodatkowo szkolenie obejmuje przygotowanie do opieki nad dzieckiem z większymi potrzebami zdrowotnymi lub rozwojowymi. Rodziny te współpracują także z lekarzami, terapeutami i specjalistami, aby zapewnić dziecku odpowiednią rehabilitację i wsparcie.
Wsparcie dla specjalistycznej zawodowej rodziny zastępczej to:
pomoc specjalistów,
ulgi dla dzieci,
Wynagrodzenie min. 4100 zł miesięcznie dla rodzica, który zrezygnował z pracy,
dodatek z tytułu niepełnosprawności – 306 zł
rządowy dodatek motywacyjny – 1000 zł
1 517 zł – pokrycie kosztów utrzymania dziecka
Świadczenie wychowawcze 800+
Czy osoba samotna albo para bez ślubu może zostać rodziną zastępczą?
Tak. Rodziną zastępczą może zostać zarówno osoba samotna, jak i para pozostająca w związku nieformalnym. Najważniejsze są predyspozycje do opieki nad dzieckiem, stabilność życiowa i gotowość do współpracy z systemem pieczy zastępczej.
Czy są jakieś ograniczenia wiekowe?
W przypadku rodzin zastępczych wiek nie jest aż tak istotny, jak w przypadku adopcji. Zwykle jednak dzieci są umieszczane u takich rodziców, aby podopieczny osiągnął wiek pełnoletniości przed ich wiekiem emerytalnym.
Jakie warunki lokalowe należy zapewnić, by stworzyć rodzinę zastępczą?
Nie ma jednego sztywnego standardu metrażu czy liczby pokoi. Najważniejsze jest, aby dziecko miało bezpieczne i stabilne warunki do życia, nauki i odpoczynku. W praktyce oznacza to m.in. odpowiednią przestrzeń do spania i nauki, dostęp do łazienki i kuchni, warunki sprzyjające prywatności i rozwojowi dziecka. Małe dzieci mogą dzielić pokój z rodzeństwem lub innym dzieckiem w rodzinie zastępczej.
Jakie są rodzaje rodzicielstwa zastępczego?
Rodzina zastępcza spokrewniona – tworzą ją najczęściej dziadkowie lub rodzeństwo dziecka.
Rodzina zastępcza niezawodowa – tworzą ją najczęściej dalsi krewni dziecka lub osoby niespokrewnione. Mogą mieć pod opieką maksymalnie troje dzieci, nie rezygnują z własnej pracy zawodowej.
Rodzina zastępcza zawodowa – osoba pełniąca funkcję zawodowego rodzica zastępczego rezygnuje z pracy i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie. W takiej rodzinie może przebywać zwykle do trojga dzieci (wyjątkowo więcej – np. w przypadku rodzeństwa).
Rodzina zastępcza specjalistyczna – przeznaczona dla dzieci z niepełnosprawnościami, poważnymi trudnościami zdrowotnymi lub wymagających szczególnej opieki. Zawodowy rodzic zastępczy otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie.
Jakie wynagrodzenie i inne środki finansowe otrzymuje rodzina zastępcza?
Rodzina zastępcza otrzymuje świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, których wysokość określa ustawa /kwota wg. stanu na dzień 5.03.2026 r./:
– rodzina zastępcza spokrewniona: 1.002 zł;
– rodzina zastępcza zawodowa, rodzina zastępczej niezawodowej lub rodzinny dom dziecka: 1.517 zł.
Rodziny zastępcze zawodowe otrzymują także wynagrodzenie za pełnienie tej funkcji.
Jaka jest różnica między rodzicielstwem adopcyjnym a zastępczym?
Adopcja (przysposobienie) oznacza, że dziecko staje się na stałe członkiem nowej rodziny. Powstaje taki sam stosunek prawny jak między biologicznymi rodzicami a dzieckiem. Rodzice adopcyjni nie muszą utrzymywać żadnych relacji z rodziną biologiczną adoptowanego dziecka. Nie pobierają także żadnych świadczeń związanych ze sprawowaniem pieczy nad dzieckiem (poza świadczeniem wychowawczym „800+”).
Rodzina zastępcza sprawuje opiekę nad dzieckiem czasowo. Rodzice biologiczni najczęściej nadal mają władzę rodzicielską, a celem pieczy jest, jeśli to możliwe, powrót dziecka do rodziny.
Czy rodzina zastępcza musi utrzymywać kontakty z rodziną biologiczną dziecka?
Dziecko ma prawo do utrzymywania kontaktów z rodzicami biologicznymi, o ile sąd nie postanowi inaczej. Kontakty te odbywają się w sposób ustalony przez sąd lub we współpracy z organizatorem pieczy zastępczej. Ich forma powinna zawsze uwzględniać dobro i bezpieczeństwo dziecka. Spotkania mogą odbywać się na neutralnym gruncie np. w specjalnych pokojach w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie. Jeśli pojawiają się trudności w ustaleniu częstotliwości oraz formy spotkań, z pomocą może przyjść decyzja sądowna.
Do jakiego wieku dziecko pozostaje w rodzinie zastępczej?
Zasadniczo do ukończenia 18. roku życia. Jeżeli młody człowiek kontynuuje naukę i chce pozostać w rodzinie zastępczej, może w niej przebywać do ukończenia 25. roku życia.
Czy rodzice zastępczy mogą np. ochrzcić dziecko lub wychowywać je w duchu własnych przekonań światopoglądowych?
W sprawach ważnych dla dziecka takich jak wychowanie religijne decydują przede wszystkim rodzice biologiczni, jeśli nadal posiadają władzę rodzicielską. Dlatego takie decyzje wymagają ich zgody lub rozstrzygnięcia sądu.
W jakich kwestiach sprawowania opieki nad dzieckiem musi być brana pod uwagę wola rodziców biologicznych dziecka?
Jeśli rodzice biologiczni nie zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej, mogą współdecydować m.in. o:
poważniejszych zabiegach medycznych,
leczeniu szpitalnym,
wydaniu paszportu,
ważnych decyzjach dotyczących edukacji czy wychowania.
W wielu codziennych sprawach decyzje podejmują jednak rodzice zastępczy.
Czy rodziny zastępcze są poddawane jakiejś kontroli?
Rodzina zastępcza pozostaje pod stałym wsparciem i nadzorem organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Pracownicy regularnie odwiedzają rodzinę, rozmawiają z dzieckiem i rodzicami zastępczymi oraz pomagają rozwiązywać pojawiające się trudności. Celem tych działań jest przede wszystkim zapewnienie dziecku bezpieczeństwa i odpowiedniego wsparcia.
Czy rodzina zastępcza ma wpływ na to, jakie dzieci do niej trafią?
Tak. Kandydaci już na etapie kwalifikacji określają, ile dzieci i w jakim wieku są gotowi przyjąć, a także czy mogą opiekować się np. rodzeństwem lub dzieckiem z niepełnosprawnością. Organizator pieczy zastępczej stara się dopasować potrzeby dziecka do możliwości konkretnej rodziny.
X
Dołącz do klubu arcypięknych opowieści!
Wypełnij formularz, by słuchać Gajuszowych podcastów i audiobooków bez przerw.
Używamy plików cookie
Przepis na ciasteczka
Używamy plików cookies aby lepiej dostosować tą stronę do Twoich potrzeb. Dzięki nim możemy ulepszać kampanie reklamowe i kierować do Ciebie lepiej spersonalizowane komunikaty.
Pliki cookies odpowiedzialne są również za analitykę, dzięki której lepiej rozumiemy jak organizować treści czy nawigację na stronie dbając o jej użyteczność.
Jeśli chcesz zezwolić tylko na wybrane cookies, kliknij “Pozwól mi wybrać”. Twoja zgoda musi dotyczyć minimum, potrzebnego do poprawnego działania strony.
Natomiast kliknięcie “Akceptuję” pozwala nam na umieszczenie ciasteczek w Twojej przeglądarce i na przetwarzanie danych uzyskanych w ten sposób.
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać swoją zgodę. Aby to zrobić przejdź do "Zarządzaj plikami cookies".
Administratorem Twoich danych osobowych jest Fundacja Gajusz z siedzibą w Łodzi (93-271) przy ul. Dąbrowskiego 87, adres e-mail: [email protected], numer telefonu: 426310041, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000109866, numer NIP: 7251657818, REGON: 47169010300000, której akta rejestrowe przechowywane są w Sądzie Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, XX Wydziale Gospodarczym Krajowego Rejestru Sądowego. Cele przetwarzania danych osobowych, okresy przechowywania opisane są w Polityce Prywatności.
