Arteterapia w szpitalu przywraca dzieciom normalność

Leczenie onkologiczne to nie tylko leki i zabiegi. Dzieci przebywające na oddziale potrzebują również przestrzeni do zabawy, wyrażania emocji i odkrywania swoich talentów. Dzięki arteterapii prowadzonej przez Fundację Gajusz pacjenci mogą choć na chwilę zapomnieć o chorobie, odzyskać poczucie sprawczości i wrócić do tego, co w dzieciństwie najważniejsze – radości tworzenia.

Autorzy: Ewa Hauzner

5 min czytania
Dziewczynka bez włosów maluje pędzlem flaminga na papierowym talerzu w szpitalu na oddziale onkologicznym w ramach arteterapii.

W świecie, gdzie na niewiele rzeczy ma się wpływ, poczucie sprawczości nawet w niewielkim zakresie ma znaczenie. Dzieci z łódzkiego oddziału onkologii zyskują je – a razem z nim odrobinę normalności – dzięki arteterapii.

Życie dzieci na oddziale onkologii bywa stresujące, pełne cierpienia, złości, strachu, ale bywa też… nudne. Codziennie te same ściany szpitalnych korytarzy i sal, twarze pielęgniarek, pielęgniarzy, lekarek, lekarzy, ciągłe badania, procedury medyczne, pikająca aparatura, obce łóżko. Z dala od kolegów i koleżanek z przedszkola czy szkoły, zajęć pozalekcyjnych, które się tak lubiło, zabawy na ulubionym placu zabaw.

– Dzieci bardzo tęsknią za normalnością i swoim życiem sprzed choroby, bo pobyt w szpitalu wywraca dotychczasową rutynę do góry nogami. A ona daje im przecież poczucie bezpieczeństwa, tak ważne również w okresie choroby – zwraca uwagę Justyna Ławniczak, psychoonkolog z Fundacji Gajusz, pracująca na oddziale onkologii dziecięcej w Centralnym Szpitalu Klinicznym Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Dlatego właśnie specjaliści z różnych dziedzin zatrudnieni przez Fundację Gajusz – od psychologów, poprzez pracowników socjalnych, aż po terapeutów wielu specjalności – starają się tę normalność im przywrócić na tyle, na ile to możliwe. Jednym ze sposobów jest arteterapia. 

Czym jest arteterapia i jak działa u dzieci chorych na nowotwór?

Arteterapia to metoda terapeutyczna, która pozwala wyrażać emocje i doświadczenia poprzez różne dziedziny sztuki. Termin ten powstał w latach 40. XX wieku. Terapia przez sztukę szybko zaczęła być wykorzystywana w pracy z dziećmi, ale również dorosłymi – np. żołnierzami cierpiącymi na PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder, pol. zespół stresu pourazowego). 

Skuteczność tej metody w procesie dochodzenia do zdrowia potwierdzają badania z zakresu neurobiologii. Wynika z nich m.in. że tworzenie sztuki obniża poziom kortyzolu (hormonu stresu), a także pozwala odczuć przyjemność i zrelaksować się1, zamiast skupiać się na lękach i trudnych doświadczeniach.

– To wszystko bezpośrednio przekłada się na stan zdrowia pacjenta, bo zwykle im lepiej radzi sobie psychicznie, tym większe szanse na wyjście z choroby – zaznacza psychonkolog Justyna Ławniczak.

W ramach arteterapii wykorzystuje się różne sztuki:

Wszystkie one są dostępne dzięki Fundacji Gajusz dla dziecięcych pacjentów chorych na nowotwory, przebywających na oddziale onkologii w CSK UMed w Łodzi.

Jak wygląda terapia przez sztukę dla dzieci?

Zajęcia w ramach arteterapii dostępne są dla wszystkich dzieci chorujących na nowotwór – a także dla ich rodziców, jeśli tylko chcą w nich uczestniczyć. Zwykle odbywają się w szpitalnej świetlicy, jednak jeżeli stan zdrowia dziecka lub ograniczenia w funkcjonowaniu oddziału na to nie pozwalają, arteterapeuci odwiedzają pacjentów w ich salach i pracują z nimi przy łóżku.

– Najważniejsza w pracy z dziećmi jest elastyczność – mówi Ewa Hauzner z Fundacji Gajusz, prowadząca na łódzkim oddziale onkologii dziecięcej zajęcia z arteterapii, asystentka pracownika socjalnego. – Trzeba być gotowym nie tylko na pracę indywidualną z dzieckiem, ale też mieć przygotowane propozycje dla dzieci w różnym wieku, tak aby zadanie nie było dla nikogo za trudne ani za proste – zwraca uwagę.

Malowanie – na papierze, na drewnie, na szkle, rysowanie, przygotowywanie kolaży, ale też robienie bransoletek, makiet, rzeźb czy pieczenie i dekorowanie pierników świątecznych – to tylko część z aktywności, które Ewa proponuje pacjentom. Niejednokrotnie zdarza się, że dzieci odkrywają w sobie pasję do sztuki, którą chcą realizować również po zakończeniu leczenia. Podobnie jest w przypadku zajęć z muzykoterapii, w trakcie których największym zainteresowaniem cieszą się gitara, ukulele i keyboard, czy zajęć teatralnych – tu również odkrywane są talenty i zainteresowania.

– Arteterapia w szpitalu to nie tylko odskocznia od nużącej codzienności, trudnych doświadczeń, chorowania i przykrych myśli, ale też danie dziecku poczucia sprawczości, a w pewnym sensie również kontroli, bo w świecie, gdzie tak niewiele rzeczy zależy od niego, tu ma na coś wpływ – zwraca uwagę Ewa Hauzner. – Widzimy po pacjentach, że kończą zajęcia zrelaksowani, w lepszych nastrojach. Nie zapomnę Hani, jednej z naszych podopiecznych, która tamtego dnia bardzo źle się czuła i nie przyszła na zajęcia. Odwiedziłam ją potem w pokoju. Zaprosiła mnie do środka i pomalowałyśmy razem farbami drewniane kwiaty. Mimo zmęczenia i złego samopoczucia na jej twarzy kilka razy pojawił się uśmiech – wspomina arteterapeutka.

Arteterapia w liczbach

W 2025 roku Fundacja Gajusz zorganizowała:

Całoroczna terapia przez sztukę dla dzieci kosztowała ponad 25 tys. zł.

Dziewczynki grają na gitarze oraz keybordzie, instruowane przez opiekunkę, w ramach arteterapii w szpitalu na oddziale onkologicznym.

Źródła

  1. Kaimal G, Ray K, Muniz J. Reduction of Cortisol Levels and Participants’ Responses Following Art Making. Art Therapy : Journal of the American Art Therapy Association. 2016 Apr;33(2):74-80. DOI: 10.1080/07421656.2016.1166832. PMID: 27695158; PMCID: PMC5004743. Dostęp 2.06.2026: https://europepmc.org/article/MED/27695158 ↩︎

Redakcja

Animator, Asystent_Pracownika_Socjalnego

Ewa Hauzner

Asystent Pracownika Socjalnego na Oddziałach Onkologii Dziecięcej CKD, animatorka zajęć plastycznych w Projekcie Arte – Oddział Onkologii Dziecięcej CKD, koordynator Wolontariuszy na Oddziałach Onkologii Dziecięcej CKD, animatorka w Projekcie OKNO

To osoba łącząca doświadczenie zawodowe z dużą wrażliwością na potrzeby innych. Związana z Fundacją Gajusz, gdzie prowadzi zajęcia z arteterapii dla dzieci na oddziale onkologii. Angażuje się również w wolontariat i inicjatywy społeczne. Lubi działać, rozwijać się i tworzyć wokół siebie dobrą energię, wierząc, że nawet małe gesty mogą realnie zmieniać czyjś dzień.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest arteterapia i jak pomaga dzieciom chorym na nowotwór?

Jakie formy arteterapii są dostępne dla dzieci na oddziale onkologii?

Czy arteterapia ma potwierdzony wpływ na zdrowie i samopoczucie dzieci?

Kto może skorzystać z arteterapii w szpitalu?

Dlaczego arteterapia jest tak ważna podczas leczenia onkologicznego dzieci?

Może Cię to zainteresuje