Diagnoza nowotworu u dziecka wywraca do góry nogami życie całej rodziny. Dlatego wsparcie psychologiczne na oddziale onkologii dziecięcej to znacznie więcej niż rozmowy z terapeutą – to codzienna obecność, pomoc w kryzysach, oswajanie trudnych emocji i przywracanie dzieciom choć odrobiny normalności. Sprawdź, jak Fundacja Gajusz wspiera małych pacjentów i ich bliskich na każdym etapie leczenia.
Diagnoza choroby onkologicznej zmienia wszystko nie tylko dla chorego dziecka, ale całej rodziny. Muszą pożegnać to, co znają i pogodzić się z rzeczywistością życia na oddziale onkologii. – Na samopoczucie i proces zdrowienia dziecka wpływa nie tylko samo leczenie, ale także sposób, w jaki przeżywa ono i oswaja trudne doświadczenia związane z chorobą. Dlatego tak ważne jest profesjonalne wsparcie psychologiczne – argumentuje Justyna Ławniczak, psychoonkolog z Fundacji Gajusz.
Statystyki są optymistyczne – niemal 70 proc. dzieci chorych onkologicznie dochodzi do zdrowia. Ale droga, którą muszą przejść one i ich bliscy, jest niezwykle trudna i wyboista. Nie dość, że trwa zwykle od kilku miesięcy do nawet kilku lat, to jest naznaczona bólem, cierpieniem, smutkiem i złością, żalem i niezrozumieniem.
– Otrzymanie diagnozy choroby nowotworowej u dziecka jest niemal zawsze szokiem i niesie za sobą chaos, dezorganizację i cały wachlarz emocji. Tę rzeczywistość trzeba oswoić, zaadaptować się do niej. My, psycholodzy, pomagamy przejść do etapu akceptacji i działania, a potem towarzyszymy w każdym trudnym momencie, których niestety na tej drodze nie brakuje – opowiada Justyna Ławniczak, psychoonkolog z Fundacji Gajusz, która pracuje na oddziale onkologii dziecięcej w Centralnym Szpitalu Klinicznym Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.
Jak zaznacza, każdy rodzic i każde dziecko ma swoje tempo godzenia się z sytuacją. W przypadku dziecięcych pacjentów chorych na nowotwory duże znaczenie ma ich wiek. Im starsze dziecko, tym więcej rozumie, bardziej zdaje sobie sprawę z powagi sytuacji i tym więcej pojawia się w nim trudnych uczuć – najczęściej złości, czasem żalu, poczucia osamotnienia, wykluczenia, strachu. Nastawienie młodszych dzieci zależy w dużej mierze od podejścia rodziców.
– One chłoną emocje dorosłych jak gąbka – zwraca uwagę psycholog. – Ale siła rodziców jest wsparciem dla dziecka, bez względu na wiek – tłumaczy.
Od 2002 roku wszyscy dziecięcy pacjenci, którzy przebywają na łódzkich oddziałach onkologicznych, a także ich bliscy, mogą liczyć na wsparcie psychologiczne. Zaczyna się ono w momencie trafienia na oddział i może trwać nawet po zakończonym leczeniu szpitalnym – bo lęki i strach nie odchodzą wraz z wyjściem ze szpitala. Aktualnie na oddziale onkologii dziecięcej w CSK UMed w Łodzi (a dokładniej na dwóch – dla dzieci młodszych i dzieci starszych) pracuje czworo psychologów i psychoterapeutów.
– Towarzyszymy każdego dnia, bo tylko w ten sposób jesteśmy w stanie zbudować z chorymi i ich rodzinami relację opartą na zaufaniu. Ona będzie wyjątkowo istotna, gdy nadejdzie poważny kryzys – bo wtedy już wiedzą, że mogą do nas przyjść i porozmawiać – opowiada o swojej pracy psychoonkolog. – Oczywiście zakres pomocy psychologicznej zależy od potrzeb rodziny. Są takie, które nie potrzebują intensywnego wsparcia. W ich przypadku wystarczy poranna wizyta, krótka rozmowa o tym, jak minęła noc, jak się czują domownicy, kilka słów o codziennych sprawach. Taka obecność i zainteresowanie często znaczą więcej niż długie rozmowy. Są sygnałem: „Jestem obok, jestem z Tobą, możesz na mnie liczyć”. Bywają jednak sytuacje, gdy potrzeby są większe. Wówczas nasza obecność staje się częstsza, a zakres udzielanego wsparcia szerszy, dostosowany do aktualnej sytuacji i potrzeb rodziny.
Fundacja Gajusz opracowała poradnik „O! Choroba. Onkoporadnik dla dzieci chorujących na nowotwór oraz ich bliskich” (dostępny tutaj). Składa się on z trzech części:
Tylko w 2025 roku Fundacja Gajusz objęła wsparciem 125 rodzin, a na pomoc psychologiczną dla dzieci chorych onkologicznie i ich rodzin przeznaczyła prawie 165 tys. złotych. Psycholodzy przepracowali 2111 godzin.
Justyna Ławniczak podkreśla, że pomoc psychologiczna u dzieci i u rodziców wygląda nieco inaczej.
– Jeśli ktoś potrzebuje rozmowy, bez względu na to, czy jest to dorosły czy dziecko, może na nas liczyć. Dzieci jednak spotykają się też z… lalką terapeutyczną – Edkiem. Edek odwiedza je regularnie, zwłaszcza te młodsze, i poprzez zabawę rozmawia z nimi o ich rozterkach, lękach i problemach. Pacjenci utożsamiają go ze swoim rówieśnikiem i często dużo prościej jest im otworzyć się przed nim niż przed dorosłym, nawet rodzicem – opowiada Ławniczak.
Psychoonkolog dodaje: – Dla pacjentów dziecięcych chorych na nowotwory często najtrudniejszy nie jest sam fakt choroby, a to, że zmienia się ich rutyna, są pozbawione kontaktu z rówieśnikami, nie wszystko, co do tej pory było dla nich naturalne, mogą zrobić. Dla nich więc największym wsparciem psychologicznym jest próba przywrócenia normalności w ich życiu, mimo że toczy się ono aktualnie na oddziale onkologii, i podarowanie im odrobiny radości.
Co to oznacza w praktyce? Fundacja Gajusz m.in.:
I tak w 2025 roku odbyło się 480 spotkań z przedszkolakami, 360 godzin zabaw artystycznych, 240 godzin zabaw muzycznych i 180 godzin zabaw terapeutycznych z Edkiem, lalką terapeutyczną.
– To w pewnym sensie również forma wsparcia psychologicznego rodzica, bo daje mu chwilę wytchnienia z jednoczesnym zapewnieniem, że dziecko jest otoczone opieką, co więcej – dobrze się bawi – zaznacza Justyna Ławniczak. – Robimy wszystko, żeby w tych całkowicie nienormalnych warunkach przywrócić dzieciom jak najwięcej normalności. Dać im namiastkę dzieciństwa, które w pewnym sensie zostało gwałtownie przerwane. Sprawić, żeby na ich twarzach pojawił się uśmiech. To realnie przekłada się na sprawniejszy przebieg procesu leczenia – podkreśla psychoonkolog.
Psycholog, psychoonkolog
Ukończyła studia na kierunku Psychologia na Uniwersytecie Łódzkim ze specjalnością Psychologia Zdrowia i Kliniczna oraz studia podyplomowe z zakresu psychoonkologii dorosłych i dzieci.
Swoją pracę koncentruję wokół psychologicznych aspektów choroby nowotworowej.
Prywatnie mama dwójki dzieci.
